درد سمت راست کمر یکی از شایعترین دردهایی است که ممکن است هر فردی در طول زندگی تجربه کند. این درد میتواند بهصورت ناگهانی و حاد یا بهصورت تدریجی و مزمن بروز کند و دلایل بسیار متنوعی داشته باشد. شناخت درست علت درد سمت راست کمر، اولین و مهمترین قدم برای انتخاب روش درمان مناسب است.
گاهی این درد بهسادگی ناشی از یک کشیدگی عضلانی است، اما در برخی موارد میتواند نشانهای از مشکلات جدیتر مانند بیماریهای کلیه، آسیبهای عصبی یا حتی عفونتهای داخلی باشد. محل دقیق درد (پایین کمر، بالای کمر یا میانه) و نوع درد (تیز، مبهم، تیرکشنده یا سوزشی) میتواند سرنخهایی از علت آن ارائه دهد.
در این مقاله، ما با نگاهی دقیق و علمی، مهمترین دلایل درد سمت راست کمر را بررسی میکنیم؛ از سادهترین علتها مانند گرفتگی عضلانی تا اختلالات پیچیدهای مانند آنوریسم آئورت شکمی یا اندومتریوز. همچنین تفاوتهای بین درد سمت راست کمر در مردان و زنان، و زمانهایی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارید، مورد توجه قرار میگیرد.
دلایل درد سمت راست کمر ممکن است بسته به جنسیت فرد متفاوت باشد. برخی از علل مشترک بین زنان و مردان هستند، اما برخی دیگر، مانند مشکلات مربوط به اندامهای جنسی یا دوران بارداری، در یک جنس خاص دیده میشوند. در ادامه، به مهمترین علل درد در این ناحیه برای هر دو گروه اشاره میکنیم.
شایعترین علت درد سمت راست کمر، کشیدگی یا اسپاسم عضلات است. این نوع درد اغلب بعد از بلند کردن جسم سنگین، نشستن طولانی یا انجام حرکات نادرست ایجاد میشود. عضلات ناحیه کمری، بهویژه عضله لومبار و عضلات اطراف ستون فقرات، در برابر فشار زیاد بسیار حساس هستند. برای درمان این درد استفاده از کمپرس گرم، ماساژ ملایم، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و تمرینات کششی آرام میتوانند مؤثر باشند.
وقتی دیسک بین مهرهای دچار بیرونزدگی یا پارگی شود، ممکن است به ریشههای عصبی فشار وارد کند. در صورتی که این فشار در سمت راست بدن اتفاق بیفتد، میتواند باعث بروز درد سمت راست کمر شود. علائم دیسک کمر و بررسی نتایج آزمایش رادیکولوپاتی کمری در مردان و زنان بهطور یکسان دیده میشود، اما بروز این عارضه در مردان بالای ۴۰ سال شایعتر است.
کلیهها در دو سمت ستون فقرات قرار دارند و در صورت وجود مشکل در کلیه سمت راست، درد بهوضوح در ناحیه پایین سمت راست کمر احساس میشود.
سنگ کلیه:
عفونت کلیه (پیلونفریت):
در صورت وجود علائم فوق، مراجعه فوری به پزشک ضروری است. درمان ممکن است شامل آنتیبیوتیکها یا مداخلات سنگشکنی باشد.
اگرچه آپاندیس در بخش پایینی سمت راست شکم قرار دارد، اما در برخی افراد درد آن میتواند به سمت راست کمر انتشار یابد. این مورد بهویژه در مراحل ابتدایی التهاب آپاندیس مشاهده میشود.
علائم همراه:
اگر شک دارید، مراجعه به اورژانس بهترین تصمیم است، چون پارگی آپاندیس میتواند خطرناک باشد.
یکی از خطرناکترین اما کمتر شایعترین علل درد سمت راست کمر، آنوریسم آئورت شکمی است. آئورت، بزرگترین شریان بدن است که از قلب تا پایین شکم امتداد دارد. گاهی این شریان بهدلیل ضعف دیواره، دچار اتساع (آنوریسم) میشود. اگر این آنوریسم به سمت راست باشد یا نزدیک به مهرههای کمری، میتواند بهصورت درد مبهم یا ضرباندار در سمت راست کمر خود را نشان دهد. برخی بیماران این درد را بهصورت «ضربان درون کمر» یا «احساس تپش در پهلو» توصیف میکنند.
علائم هشداردهنده آنوریسم:
حتما به این نکته توجه داشته باشید که آنوریسم آئورت شکمی یک اورژانس پزشکی است. در صورت بروز درد ناگهانی و شدید با علائم فوق، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
برخی اختلالات دستگاه گوارش، بهویژه در ناحیه رودهها یا کولون راست، میتوانند باعث بروز دردهایی در سمت راست پایین کمر شوند. این دردها معمولاً با حرکات روده، نوع غذا یا استرسهای روانی مرتبطاند.
کولیت زخمی بیماری التهابی روده است که باعث التهاب و زخمهای سطحی در روده بزرگ میشود. اگر بخش راست روده بیشتر درگیر باشد، ممکن است درد در سمت راست کمر نیز احساس شود. روش های درمان این درد، شامل داروهای ضد التهاب، تنظیم رژیم غذایی، و در برخی موارد جراحی میشود.
این بیماری عملکردی روده با علائمی مانند نفخ، درد شکم، یبوست یا اسهال همراه است. در بعضی افراد، تنش عضلات اطراف روده میتواند باعث انتشار درد به نواحی اطراف از جمله کمر شود. درمان این درد ها به شویه مدیریت استرس، اصلاح رژیم غذایی (رژیم FODMAP)، و استفاده از داروهای ضداسپاسم، امکان پذیر است.
شاید عجیب به نظر برسد، اما ذهن ما نقشی جدی در تجربه درد جسمی دارد. استرس مزمن، اضطراب، یا سرکوب احساسات میتوانند باعث ایجاد تنش عضلانی در نواحی خاصی از بدن، از جمله کمر، شوند. در این حالت، بدون وجود آسیب عضوی خاص، فرد ممکن است دچار درد مکرر در سمت خاصی از کمر شود.
در سندرم درد میوفاسیال، نقاط ماشهای (Trigger Points) در عضلات کمر ایجاد میشود که با فشار دادن آنها، درد به نواحی دیگر مانند سمت راست کمر انتشار مییابد. استرس، اضطراب یا وضعیت بدنی نامناسب از عوامل تحریککننده آن هستند.
علائم:
درد سمت راست کمر در مردان میتواند ریشه در سبک زندگی، شغل، مشکلات عضلانی، یا حتی عملکرد غدد جنسی داشته باشد. در مردان بالای ۴۰ سال، اغلب دردها مزمن هستند و به دلیل مشکلات مفصلی یا ستون فقرات رخ میدهند. اما در مردان جوانتر، درد بیشتر ناشی از فعالیت زیاد، نشستن طولانیمدت یا بلند کردن نادرست اجسام سنگین است.
مفصل فاست در ستون فقرات کمری نقش مهمی در حفظ ثبات و حرکت طبیعی دارد. در مردانی که دچار ساییدگی یا آرتروز کمر میشوند، درد مزمن در سمت راست کمر کاملاً شایع است. از بهترین راهکارهای درمان این درد، میتوان به فیزیوتراپی، داروهای ضد التهاب، استفاده از کمربند طبی، و در موارد شدید، تزریق یا حتی عمل جراحی اشاره کرد.
در برخی موارد، التهاب پروستات یا احتقان لگنی میتواند به درد مبهم یا فشار در ناحیه کمر، بهویژه سمت راست یا چپ، منجر شود. این نوع درد معمولاً با نشستن طولانی، دفع ادرار یا انزال تشدید میشود. باید در نظر داشته باشید که در صورت تکرار این دردها یا همراهی با علائم ادراری، بهتر است به متخصص اورولوژی مراجعه شود.
بیشتر بخوانید: قرص باکلوفن برای دیسک کمر
بدن زنان بهخصوص در دوران قاعدگی و بارداری، دستخوش تغییراتی میشود که میتواند با دردهای ناحیه کمر همراه باشد. درد سمت راست کمر در زنان ممکن است ریشه در مشکلات رحم، تخمدان یا سیستم گوارشی داشته باشد.
اندومتریوز یکی از شایعترین دلایل دردهای لگنی و کمری در زنان در سنین باروری است. این بیماری زمانی رخ میدهد که بافت مشابه با دیواره داخلی رحم در خارج از آن رشد کند، که اغلب تخمدانها یا بافتهای اطراف آن را درگیر میکند.
علائم:
برای بهبود این دردها، میتوان از داروهای هورمونی، مسکنها، فیزیوتراپی لگنی یا در موارد شدید، جراحی لاپاراسکوپی استفاده کرد.
بروز کمر درد در بارداری بهویژه در سهماهه دوم و سوم، باعث اعمال فشار فیزیکی بر ستون فقرات و عضلات اطراف آن میشود.
درد سمت راست کمر در این دوره بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی و شل شدن لیگامانها اتفاق میافتد.
افزایش وزن رحم، جابجایی مرکز ثقل بدن و فشار روی عصب سیاتیک باعث بروز درد در سمت خاصی از کمر، بهویژه سمت راست میشود.
راهکارها:
دردی که در بالای کمر سمت راست هنگام تنفس احساس میشود معمولاً منشأ عضلانی، ریوی یا عصبی دارد. این درد ممکن است هنگام تنفس عمیق، سرفه یا حتی عطسه شدت بگیرد.
درمانها:
درد پایین سمت راست کمر در بسیاری از مواقع ناشی از مشکلاتی ساده مانند کشیدگی عضلات یا وضعیت نادرست بدنی است، اما در برخی شرایط ممکن است نشانهای از یک مشکل جدیتر در بدن باشد. شناخت علائم هشداردهنده میتواند به شما کمک کند تا در زمان مناسب به پزشک مراجعه کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنید.
تشخیص درست علت درد سمت راست کمر، کلید درمان مؤثر آن است. گاهی علت درد کاملاً ساده است و با معاینه مشخص میشود، اما در مواردی نیاز به بررسیهای دقیقتر و تصویربرداریهای تخصصی وجود دارد. انتخاب روش مناسب تشخیص بر اساس علائم بیمار، سابقه بیماریها و نوع درد انجام میشود.
پزشک با بررسی موارد زیر شروع میکند:
در مرحله معاینه، پزشک همچنین تستهایی مانند تست بالا آوردن پا (SLR) یا بررسی واکنشهای عصبی را انجام میدهد تا منبع درد را دقیقتر شناسایی کند.
انتخاب روش تشخیص به علائم و شرایط بیمار بستگی دارد. بهتر است بدون خوددرمانی و حدس زدن علت درد، از بررسی پزشکی کمک گرفته شود. گاهی یک آزمایش ساده میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند.
درمان درد سمت راست کمر به علت اصلی درد بستگی دارد. برخی موارد با استراحت و درمان خانگی برطرف میشوند، اما برخی دیگر نیاز به دارو یا حتی جراحی دارند. در این بخش، به اصلیترین روشهای درمانی بر اساس شدت و منشأ درد میپردازیم.
استراحت کوتاهمدت (تا ۲ روز) در کاهش التهاب و تسکین درد مؤثر است، اما استراحت بیش از حد ممکن است باعث ضعف عضلات و طولانی شدن روند درمان شود.
هر بار استفاده از کمپرس باید ۱۵ تا ۲۰ دقیقه باشد و از تماس مستقیم با پوست خودداری شود.
داروهایی مانند ایبوپروفن، دیکلوفناک یا ناپروکسن میتوانند در کنترل دردهای عضلانی یا التهابی مفید باشند. در موارد شدید، پزشک ممکن است داروهای شلکننده عضلات یا حتی داروهای ضد افسردگی کمدوز تجویز کند (در دردهای مزمن با منشأ عصبی). البته باید توجه داشته باشید که مصرف خودسرانه داروهای مسکن بهویژه در صورت شک به مشکلات کلیه، توصیه نمیشود.
تمرینات فیزیوتراپی و حرکات کششی خاص برای تقویت عضلات کمر، کاهش فشار روی دیسکها و بهبود دامنه حرکتی بسیار مفید هستند. فیزیوتراپی همچنین شامل الکتروتراپی، اولتراسوند و تمرینات اصلاحی میشود.
اصلاح وضعیت بدنی
یکی از عوامل پنهان درد مزمن کمر، نشستن و ایستادن نادرست است. اصلاح این وضعیتها میتواند به کاهش فشار روی ستون فقرات کمک کند.
در موارد شدید مانند فتق دیسک پیشرفته، تنگی کانال نخاعی یا آنوریسم، جراحی ممکن است تنها گزینه درمانی باشد. معمولاً پس از شکست درمانهای غیرجراحی به سراغ این روشها میروند.
در شرایطی که با توجه به هزینه جراحی کمر و مصرف داروهای ضد التهاب آخرین گزینهها بهنظر میرسند، بسیاری از بیماران به دنبال درمانی ایمن، غیرتهاجمی و قابل استفاده در منزل هستند. پلاتینر تراپی دقیقاً پاسخی به این نیاز است؛ یک روش درمانی نوین مبتنی بر تکنولوژیهای پیشرفتهی فیزیوتراپی. کمربند طبی پلاتینر محصول شرکت آلمانی زایسترونیک است که با ترکیب سه فناوری قدرتمند:
در قالب تکنولوژی اختصاصی UIC، به کاهش دردهای عضلانی، عصبی و اسکلتی کمک میکند. اگر دچار درد سمت راست کمر هستید، استفاده از پلاتینر میتواند بدون دارو و عوارض جانبی، به تسکین و ترمیم کمک کند. از مهمتری مزایای استفاده از کمربند پلاتینر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
برای اطمینان از اصالت محصول و دریافت مشاوره رایگان، برای خرید کمربند پلاتینر فقط از نمایندگی رسمی، وب سایت اول کلینیک اقدام کنید. این سایت همچنین آموزش استفاده از کمربند و برنامه درمانی متناسب با شرایط شما را ارائه میدهد.
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت برخی اصول ساده میتوان احتمال بروز درد سمت راست کمر را به حداقل رساند.
اگرچه بسیاری از موارد درد سمت راست کمر با مراقبتهای خانگی برطرف میشوند، اما در برخی شرایط، مراجعه به پزشک ضروری است تا از پیشرفت بیماری یا خطرات جدی جلوگیری شود.
در صورت مشاهده هر یک از علائم هشداردهنده، تعلل نکنید. مراجعه به متخصص مغز و اعصاب، اورولوژی، گوارش یا ارتوپد بسته به نوع علائم توصیه میشود.
درد سمت راست کمر ممکن است ساده و گذرا یا نشانهای از یک بیماری جدی باشد. از کشیدگی عضلات و دیسک گرفته تا مشکلات کلیه، گوارش یا حتی استرسهای روانی؛ همه میتوانند در بروز این درد نقش داشته باشند. با درک صحیح از نوع درد، علائم همراه و مشاوره با پزشک، میتوان بهترین مسیر درمان را انتخاب کرد.
فراموش نکنید که سبک زندگی سالم، فعالیت بدنی منظم، حفظ وضعیت بدنی مناسب و استفاده از ابزارهای کمکی نوین مانند کمربند پلاتینر میتواند از این درد پیشگیری کرده یا روند بهبود را تسریع کند. بدن شما پیام میفرستد؛ به آن گوش بدهید.
خیر، در بسیاری از موارد علت درد ساده و قابل درمان است. اما اگر درد با علائم هشداردهندهای مانند تب، تهوع، بیحسی پا یا بیاختیاری همراه باشد، نیاز به بررسی فوری دارد.
درد عضلانی معمولاً با حرکت یا فشار روی عضله تشدید میشود و موضعی است؛ اما درد کلیوی ناگهانی، تیز و اغلب با تهوع یا تغییر رنگ ادرار همراه است.
بله، حرکات اصلاحی و کششی زیر نظر فیزیوتراپ میتوانند عضلات را تقویت کرده و از عود درد جلوگیری کنند.
برای افرادی که دچار دردهای عضلانی، دیسک، سیاتیک، آرتروز یا رادیکولوپاتی هستند. استفاده از آن باید با برنامه صحیح و پیوسته باشد.
